De kapel

Zijkant achter
Beeldje Entree
Entree nr52
     
Bakfiets
Raam Rooster
Entree Kapel Chrysanten

Historie van de Kapel

Het Gemmaklooster en de bijbehorende kapel aan de Leyenbroekerweg is ontworpen door de Sittardse architect Jos Wielders. Bij het ontwerp ging Wielders uit van de gedachte aan een robust gebouw, gebaseerd op het begrip "gebedsburcht". De bouw werd in 1938 voltooid.

De bouw van dit slotklooster met kapel is vooral gestimuleerd door de toenmalige provinciale overste van de paters passionisten, Dominicus Bongers, en door de bisschop van Roermond, dr. G. Lemmens. Zij zetten 100 Nederlandse katholieke families er toe aan ieder duizend gulden te schenken voor de bouw van een klooster ter ere van de Heilige Gemma. De eerste bewoonsters waren uit het Belgische Tielt afkomstige passionistinnen.
Het hele gebouw heeft een U-vormige plattegrond met een fraaie binnentuin.Hier waren vroeger de tuinen van de zusters passionistinnen.

Elf zusters passionistinnen namen op 29 december 1938 intrek in het klooster. Bij de ingebruikname van het nieuwe gebouw trok een processie met bruidjes, jongens met banieren, een twintigtal priesters en bisschop Lemmens met het Allerheiligste vanuit het karmelietessenklooster aan de Kollenberg. Alle Sittardse kerkklokken luidden. Na een plechtige lof begonnen de zusters hier aan een leven van teruggetrokkenheid en stilte. Het was namelijk een contemplatieve orde in een slotklooster, dat hield in dat ze geen contact met de buitenwereld mochten hebben. De zusters van de ‘Gemma’, zoals ze in Sittard bekend staan, hebben altijd een grote sympathie vanuit de bevolking gekend.

In 1970 is het klooster verbouwd en kreeg het een minder gesloten karakter. De toegangstrap en de keermuur voor de kloosteringang werden verwijderd. De entree werd uitgebouwd ter wille van een grotere openheid. In 1968 was reeds het koor in de kapel vernieuwd en het traliewerk tussen de kapeldelen vervangen door stalen deuren met glas-in-lood. Het klooster was geen ‘slotklooster’ meer. Er werd soepel omgegaan met de slotbepalingen en het stilzwijgen.

In 1997 hebben de zusters Passionistinnen het klooster verlaten en verloor het gebouw haar functie. Om de Kapel voor devotie en liturgieviering te behouden is op 13 November 1997 de Katholieke Stichting Gemmakapel opgericht.

 

Vormgeving van de kapel

De kloosterkapel heeft een L-vormige plattegrond: er is een gesloten zijkapel (dit was vroeger een gesloten gedeelte voor de zusters). Het gesloten kapeldeel is in drieën gedeeld met een vlakke houten zoldering zoals in de vroegchristelijke basilica’s. Er zijn drie spitsvormige neo-gotische ramen uit atelier C. van Straaten te Utrecht, 1929. De binnenmuren van de kapel zijn, zeer opvallend, van mergel evenals de vijf kruisribgewelven. De tweemaal acht kerkbanken zijn vervaardigd door meubelmakerij Gerbers-Oberdorf te Sittard.

Dwars hier op geprojecteerd is het openbare gedeelte. De binnenmuren zijn van mergel, evenals de vijf kruisribgewelven. Het triomfkruis, de lezenaar, het tabernakel en de kruiswegstaties zijn van na de oorlog. De eenbeukige kapel (vijf traveeën ) is gebouwd in gotische trant. De buitenmuren zijn opgetrokken in baksteen, net zoals de rest van het klooster.

vooraanzicht kapelachterzijde kapel

In de achterwand van de kapel, recht tegenover het altaar, is een nis uitgespaard. Daarin hangt een schilderij van Gemma, waaronder een bordje hangt met de tekst:

‘Heilige Gemma bid voor ons.’

Glas in Lood ramen

Bij de voltooiing van de kapel heeft Joep Nicolas, maker van een serie gebrandschilderde ramen uit 1938, de ramen in de kapel geplaatst. In deze ramen zijn verschillende heiligen afgebeeld. In een groot rond raam is Gemma afgebeeld, omringd door scènes uit haar leven; daarnaast een raam met passionistenheiligen en – zaligen als de Heilige Paulus van het Kruis, de Heilige Gabriël, Dominicus van de Moeder Gods, Carolus Houden en zuster Crucifixa. Een raam met O.L. Vrouw Moeder van Smarten completeert de serie. Deze glas-in-loodramen beelden de strijd tussen goed en kwaad uit.

RaamCarolusRaamrosetRaamDolorosa

 

De Tuin

In de tuin van de Gemma Kapel staan verschillende beelden. Zo staat er het Heilig Hart beeld tussen klooster en kapel bij de achterdeur. Dit was een geschenk van de familie Pijls van zuster Helena. Het werd gemaakt uit dankbaarheid omdat de zusters in de Tweede Wereldoorlog niet weg moesten uit het klooster.
Maria Moeder der Heilige Hoop was in het begin een plaat op een stok in de tuin bij het tuinhuisje. Later is daar een kapel op gebouwd en heeft zuster Elisabeth een beeld gemaakt van de Moeder der Heilige Hoop met haar kind. Dit uit dankbaarheid dat de wezels- en mollenplaag uit de tuin weg was. De Moeder der Heilige Hoop is de patrones van de passionisten en passionistinnen in Nederland.

Het beeld van Maria, Moeder van Smarten, achter in de tuin was oorspronkelijk geplaatst in de nis boven de ingang van het klooster. De eerste Overste M. Benigna Slaets had een grote verering tot de Moeder van Smarten, ofschoon het klooster toegewijd was aan Gemma Galgani, die op 14 mei 1933 Zalig was verklaard. Zuster Elisabeth heeft een nieuw beeld geboetseerd en dat kwam in de nis, het eerste verdween naar de zolder. Later heeft zuster Jovita de zusters alleen een steen laten metselen voor het kapelletje ter ere van de Moeder van Smarten. Dit beeld is waarschijnlijk vervaardigd door beeldhouder Vos uit Maastricht. Zo kreeg het een waardige plaats in de tuin.

In de tuin van het voormalige Gemmaklooster heeft lange tijd een rij van dik vijftig pimpernootbomen gestaan, ook wel “paternosterbollekesboom” genoemd. De nootjes waren zó hard dat ze gebruikt konden worden als kralen voor de rozenkrans. Dat deden de zusters Passionistinnen dan ook. Nu zijn in de tuin 13 woningen gebouwd. Enkele van deze pimpernootbomen zijn na de bouw bewaard gebleven en aan de achterkant van de kapel geplaatst.

De Tuin in het voorjaar

Gemmahof lente
Christusbeeld
Boom Gemmahofje
     
Lentebloesem
Pimpernoten
Theehuisje